Son güncelleme: Ekim 2026 İş kazasında bir uzvunuzu kaybettiyseniz haklarınız iki ayrı kaynaktan doğar: SGK'dan (5510 sayılı Kanun) geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve sağlık/protez hizmetleri; işverenden ise, işverenin kusuru varsa, maddi ve manevi tazminat. SGK haklarının doğması için işverenin kusurlu olması gerekmez; tazminat için genellikle kusur aranır. Bu yazı süreci sırasıyla …
Son güncelleme: Ekim 2026
İş kazasında bir uzvunuzu kaybettiyseniz haklarınız iki ayrı kaynaktan doğar: SGK’dan (5510 sayılı Kanun) geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve sağlık/protez hizmetleri; işverenden ise, işverenin kusuru varsa, maddi ve manevi tazminat. SGK haklarının doğması için işverenin kusurlu olması gerekmez; tazminat için genellikle kusur aranır.
Bu yazı süreci sırasıyla anlatır: kaza sonrası ilk adımlar, bildirim süreleri, SGK hakları, tazminat kalemleri ve protez süreci.
Kaza yeni olduysa sırayla:
- Sağlığınız: Önce acil tıbbi müdahale. Kopan uzuv varsa saklama kuralları için el/parmak kopması ilk yardım yazımıza bakın; 112’yi arayın.
- Bildirim: Kaza, işveren tarafından kolluğa derhal, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir (5510, md. 13). İşveren yapmıyorsa yazılı olarak siz veya yakınlarınız SGK’ya başvurun.
- Belgeler: Hastane kayıtları, raporlar, kaza tutanağı, tanık adları ve fotoğrafları saklayın; imzalamadan önce metni okuyun.
- Hukuki destek: Süre kaçırmamak için mümkün olan en kısa sürede iş kazaları konusunda deneyimli bir avukata danışın.
İş Kazası Nedir? (5510 sayılı Kanun, md. 13)
İş kazasının yasal tanımı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde yer alır (İş Kanunu’nda değil). Madde, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olayın şu durumlarda meydana gelmesini iş kazası sayar:
- sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle (kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalıda yürüttüğü iş nedeniyle),
- işverene bağlı çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında.
Uzuv kaybı bu tanım kapsamında gerçekleştiyse hem SGK hem de işveren yönünden haklarınız doğabilir. Olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı konusunda SGK gerektiğinde soruşturma yaptırabilir; bu yüzden olayın anlatımı ve belgeler tutarlı olmalıdır.
Kazadan Sonra Bildirim ve İlk Adımlar
| Adım | Kim yapar? | Süre |
|---|---|---|
| Kolluğa (polis/jandarma) bildirim | İşveren | Derhal |
| SGK’ya iş kazası bildirgesi | İşveren (kendi adına çalışan sigortalı bakımından sigortalının kendisi) | En geç kazadan sonra 3 iş günü; kaza işverenin kontrolü dışında olduysa kazanın öğrenildiği günden başlar |
| Tedavi ve rapor | Yetkili sağlık kuruluşu | Kazadan hemen sonra |
| Kaza tutanağı, tanık kaydı | İşveren ve siz | Mümkün olan en kısa sürede |
Kaynak: 5510 sayılı Kanun md. 13. Sürelerin sizin açınızdan nasıl işleyeceği somut olaya göre değişebilir.
İşveren kazayı süresinde SGK’ya bildirmezse bundan işveren sorumlu olur: bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir (md. 21). Yine de bildirimin yapılıp yapılmadığını kendiniz takip edin; yapılmadıysa yazılı olarak SGK’ya başvurun ve bir avukattan destek alın.
SGK’dan Sağlanan Haklar
İş kazası sigortasından sağlanan haklar 5510 sayılı Kanun’un 16. maddesinde sayılır. Uzuv kaybında en önemli olanlar şunlardır:
1. Sağlık hizmetleri ve protez
İş kazası sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetleri SGK tarafından karşılanır (md. 63). Bu kapsamda protez ve ortez gibi tıbbi malzemeler de Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) hükümleri çerçevesinde karşılanabilir; hangi ürünün hangi tutara kadar karşılandığı SUT’a göre belirlenir. Güncel tutarlar ve örnekler için 2026 SGK protez ödemeleri yazımıza bakın.
2. Geçici iş göremezlik ödeneği
Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınması şartıyla, iş kazası nedeniyle çalışamadığınız her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir (md. 18).
3. Sürekli iş göremezlik geliri
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulu raporlarına dayanarak Kurum Sağlık Kurulu meslekte kazanma gücünüzün en az %10 oranında azaldığını tespit ederse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (md. 19). Gelirin hesabı şöyledir:
- Sürekli tam iş göremezlikte gelir, hesaplanan aylık kazancın %70’idir.
- Kısmi iş göremezlikte gelir, tam gelir gibi hesaplanıp iş göremezlik derecesi oranında ödenir.
- Başka birinin sürekli bakımına muhtaçsanız bağlama oranı yüzde 100 olarak uygulanır.
- Durumunuz değişirse (ör. yeniden tedavi), kayıp oranı yeniden belirlenebilir.
Gelir, kayıp oranına göre belirlenir; uzvun kaybı, hangi seviyeden kaybedildiği ve kalan işlev oranı belirler. Bağlanan gelir sabit bir maaş değildir; yukarıdaki kurallara göre hesaplanan ve gerektiğinde güncellenen bir gelirdir. Kayıp oranına yapılacak itirazların yolu ve süresi karar yazısında belirtilir; süreyi kaçırmamak için bir avukata danışın.
İşverenden Tazminat: Ne Zaman, Neleri Kapsar?
SGK hakları kusura bağlı değildir; işverenden maddi ve manevi tazminat talebi ise çoğunlukla işverenin kusurlu olmasına dayanır. Dayanaklar genel olarak şunlardır: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun işverenin işçiyi koruma borcunu düzenleyen 417. maddesi, kusur sorumluluğu (md. 49), bedensel zararlar (md. 54) ve manevi tazminat (md. 56) hükümleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun işverene yüklediği önlem alma yükümlülüğü (md. 4).
| Kalem | Neyi kapsar? |
|---|---|
| Tedavi giderleri | SGK’nın karşılamadığı tedavi, ilaç ve bakım giderleri |
| Kazanç kaybı | Çalışamadığınız dönemde yoksun kalınan gelir |
| Çalışma gücünün azalması | Kalıcı kayıp nedeniyle gelecekteki kazanç kaybı |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Mesleğe devam edememe, daha düşük gelirli işe geçme gibi kayıplar |
| Manevi tazminat | Bedensel bütünlüğün zedelenmesi nedeniyle uğranılan acı ve yaşam kalitesi kaybı; miktarı hâkim, olayın özelliklerine göre belirler |
Kalemler genel bilgidir; hangi kalemin hangi tutarda kabul edileceğini mahkeme ve bilirkişi raporu belirler.
Uygulamada şunlara dikkat edilir:
- Kusur oranı: İşverenin, sizin ve varsa üçüncü kişilerin kusuru bilirkişi raporuyla belirlenir. Sizin de kusurunuz bulunursa tazminattan indirim yapılabilir.
- SGK gelirleriyle ilişki: Tazminat hesabında, SGK’nın bağladığı gelirler genellikle dikkate alınır. Bu nedenle SGK geliri ile tazminat üst üste alınan iki ayrı tutar değildir; sonuç, toplam zarar ve kusur oranına göre değişir.
- Protez giderleri: SUT’un karşılamadığı fark ve protezin ileride yenilenme ihtiyacı tazminat davasında talep konusu yapılabilir; kabul edilip edilmeyeceği olayın özelliklerine ve bilirkişi raporuna bağlıdır. Hangi protezin ihtiyacınıza uygun olduğunu belgeleyen bir hekim raporu ve protez merkezinden alınacak bir görüş dosyanızı güçlendirir.
- SGK’nın rücu hakkı: İş kazası işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu olduysa SGK, size yaptığı ödemeleri işverenden talep edebilir (md. 21). Bu, SGK ile işveren arasındaki bir ilişkidir ve SGK haklarınızı etkilemez.
Süreler: Zamanaşımı Konusunda Dikkat
Tazminat talepleri zamanaşımına tabidir. Hangi sürenin uygulanacağı olayın niteliğine (ör. aynı zamanda bir suç oluşturup oluşturmadığına) ve talebin hukuki dayanağına göre değişebilir; süre dolduktan sonra hak aranması zorlaşabilir. Bu yüzden nasılsa süre var diye beklemeyin; kazadan sonra mümkün olan en kısa sürede bir avukata danışarak sizin için geçerli süreyi öğrenin. SGK ile ilgili itiraz ve başvuru süreleri de ayrıdır ve ilgili karar yazılarında belirtilir.
Protez Süreci ve Sonraki Adımlar
Uzuv kaybından sonra planlanan sıra çoğunlukla şöyledir: yaranın iyileşmesi ve şişliğin yatışması, hekimin protez ihtiyacını belirlemesi, ölçü ve geçici protez, uyum ve rehabilitasyon, ardından kalıcı protez. Hangi seviyede kayıp olduğuna göre seçenekler değişir; ayrıntı için protez bacak, protez kol, ilk protez kol nasıl seçilir ve parmak amputasyonu sonrası protez seçenekleri yazılarımıza bakabilirsiniz. Merkez seçerken sorulacak sorular için protez merkezi seçerken sorulacak sorular yazımız yardımcı olur.
Engelli sağlık kurulu raporu ve sosyal haklar için ampute engelli raporu ve hakları yazısını okuyun. Amputasyon sürecinin tıbbi kısmı için amputasyon ameliyatı öncesi ve sonrası yazımıza göz atın.
Avukat Seçerken ve Hazırlanırken
- İş kazası ve tazminat hukuku konusunda deneyimli bir avukat tercih edin; ilk görüşmede ücretlendirmeyi ve iş akışını (SGK süreci, bilirkişi, dava aşaması) sorun.
- Elinizdeki tüm belgeleri düzenli bir dosyada toplayın: kimlik, SGK hizmet dökümü, kaza tutanağı ve bildirgesi, raporlar, epikrizler, faturalar, tanık bilgileri, fotoğraflar.
- Dava öncesinde yerine getirilmesi gereken zorunlu adımlar (ör. arabuluculuk gibi) olup olmadığını avukatınıza sorun.
- SGK ve işverenle yaptığınız yazışmaları saklayın; sözlü anlaşmaları yazıya dökün.
- Luxmed Protez bir hukuk bürosu değildir; hukuki işlemlerde avukatınız, protez, güdük bakımı ve rehabilitasyon sürecinde ise protez ekibiniz size yol gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası nedir, hangi durumlar iş kazası sayılır?
5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle başka yere gönderildiği zamanlarda, emziren kadının süt izninde ya da işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır.
İş kazasını kim, ne zamana kadar bildirir?
Sigortalıyı çalıştıran işveren, kazayı kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. Kendi adına ve hesabına çalışan sigortalılarda bildirimi sigortalının kendisi yapar.
Sürekli iş göremezlik geliri için kayıp oranı kaç olmalı?
Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında azaldığının tespit edilmesi gerekir. Bu oranın altındaki kayıplarda sürekli iş göremezlik geliri bağlanmaz.
İşverenin kusuru yoksa tazminat alabilir miyim?
İşverenden maddi ve manevi tazminat talebi çoğunlukla işverenin kusuruna dayanır; kusur olup olmadığını mahkeme bilirkişi raporuyla değerlendirir. SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve sağlık hizmeti gibi hakları ise işverenin kusurlu olmasına bağlı değildir.
SGK protez bedelinin tamamını karşılar mı?
SGK, protezleri Sağlık Uygulama Tebliği'ndeki (SUT) ürün koşulları ve tutar sınırları içinde karşılar. Seçilen ürünün fiyatı bu sınırın üzerindeyse fark oluşabilir. Farkın işverenden tazminat davasında talep edilip edilemeyeceği olayın özelliklerine ve mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.
SGK geliri ile işverenden alınan tazminat birlikte alınır mı?
Bunlar ayrı dayanaklara sahiptir; ancak tazminat hesaplanırken SGK'nın bağladığı gelirler genellikle dikkate alınır. Bu nedenle sonuç, toplam zarara ve kusur oranına göre değişir. Hesabı bilirkişi yapar; avukatınız size somut tabloyu anlatabilir.
İş kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
İş kazasından doğan tazminat davalarına genellikle iş mahkemeleri bakar. Yetkili ve görevli mahkeme ile dava öncesi zorunlu adımları dosyanızı inceleyen avukatınız belirler.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (md. 13, 16, 18, 19, 21, 63)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 49, 54, 56, 417)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md. 4)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kesin adımlar ve süreler için bir avukata ve ilgili kuruma başvurun.
